|
روش نگهداري كامپيوتر مهمترين نكتهاي است كه غالباً از آن غفلت ميشود. متأسفانه بيتوجهي به روشهاي درست نگهداري را، نه تنها در مورد كامپيوتر بلكه در موارد بسياري مشاهده ميكنيم. مثلاً در حفظ و نگهداري اتومبيل و در حفظ سلامتي خودمان. البته ذكر اين نكته لازم است كه شايد انجام آن تا حدي خسته كننده باشد.
نگهداري از نرمافزارها كار بسيار مهمي است، اگر چه ممكن است بسيار خسته كننده باشد. نگهداري دائمي از برنامهها، پروندههاي اطلاعاتي، نرمافزارها و سيستمعامل كامپيوترتان باعث ميشود كه شما در پول و زمان خود صرفهجويي كنيد و در موقع كار كمتر دچار عصبانيت شويد. هم چنين مانع از آن ميشود كه به مرور كارآيي سيستم شما كاهش يابد.
شما با قبول اين مسؤوليت و اختصاص دادن چند ساعت در هر ماه بطور منظم براي اين منظور، در حقيقت كامپيوتر و هم كليه فعاليتهاي كامپيوتري خود را در برابر بسياري از اتفاقات بيمه ميكنيد. اتفاقاتي كه شايد نتوان به سادگي جبران كرد و باعث از دست رفتن نتيجه ساعتها كارتان باشد. قبل از شروع به كار، شايد شما بخواهيد اطلاعات خود را در زمينه نگهداري از كامپيوتر، به روز درآوريد. امروزه روشهايي كه در اين زمينه مورد استفاده قرار ميگيرند، تاحدي با قبل فرق كرده است. شايد شما ناچار باشيد تعداد كارهاي بيشتري انجام دهيد، ولي روشهاي نگهداري از كامپيوتر كاملاً سادهتر شدهاند.
كارهايي كه ديگر براي نگهداري از كامپيوتر انجام آن ضرورت ندارد
كامپيوترهاي جديد، چون نسبت به كامپيوترهاي قديمي پيچيدهتر هستند، نگهداري بيشتري لازم دارند. اما بسياري از كارهايي را كه 5 تا 10 سال پيش بدين منظور انجام ميدادهايم، امروز ديگر انجام آنها ضرورتي ندارد. اين كارها عبارتند از:
1ـ استفاده از برنامههاي فشردهسازي كامپيوترهاي امروزي داراي چندين مگابايت حافظه RAM و چندين گيگابايت ظرفيت ديسك سخت هستند.اين امكانات در سيستمهاي قديمي كمتر ديده ميشد. لذا سيستمهاي قديمي مجبور بودند به منظور صرفهجويي در استفاده از حافظه RAM و فضاي ديسك سخت، مرتباً از برنامههاي فشردهسازي استفاده بكنند.
2- محافظ صفحه نمايش: در مانيتورهاي قديمي هنگامي كه براي مدت طولاني اطلاعات روي صفحه نمايش بدون تغيير ميماند، اطلاعات روي صفحه نمايش حك ميشد. حتي بعد از خاموش كردن مانيتور اطلاعات روي صفحه نمايش نشان داده ميشد و باعث خرابي صفحه نمايش ميشد. براي نمونه در صفحه نمايش اطلاعات پرواز هواپيماها در فرودگاه اين مشكل وجود داشت. براي حل اين مشكل برنامهها و نرمافزارهايي نوشته شد كه صفحه نمايش را پاك كنند و تصويري متحرك بر آن نشان دهند. اين برنامهها وقتي فعال ميشدند كه كاربر براي مدت زماني با صفحه كليد يا ماوس Mouse)) كار نميكرد. مانيتورهاي جديد تقريباً به اين نوع مشكلات حساس نيستند، لذا وجود محافظ صفحه نمايش ضرورتي ندارد، مخصوصاً اگر سيستم شما ازويژگي كاهش دهنده مصرف انرژي(Power Saving) بـرخـوردار بـاشيد. استفـاده از خصوصيـت كـاهشدهـنـده مـصـرف انـرژي بـاعـث
ميشود تا وقتي كه كاربر از موس يا صفحه كليد يا ورودي ديگري، مدتي استفاده نكرد، ديگر چيزي روي صفحه نمايش نشان داده نشود. البته محافظهاي صفحه نمايش هنوز هم مورد توجه هستند، امّا نه به خاطر ضرورت وجودشان، بلكه بيشتر بخاطر سرگرمي.
3- ناظر بر منابع كامپيوتر در Windows در Win 3.1 محدوديتهاي زيادي موجود بود كه مربوط به روش تخصيص منابع دروني در سيستم بود (براي مثال: روش تخصيص زمان CPU به برنامههاي مختلف، نحوه تخصيص حافظه RAM و نحوه استفاده از پورتها) اين بدان مفهوم است كه شما با استفاده از Win 3.1 فقط از تعداد كمي برنامه بطور همزمان ميتوانستيد استفاده كنيد و همواره احتمال بروز مشكل بود، زيرا روش تخصيص منابع در لذ 3.1 از نوع چند وظيفهاي تعاوني (cooperative multitasking) است يعني به هر برنامه مدت زماني اختصاصي داده ميشود كه تحت آن مدت زمان ميتواند از منابع مورد نياز خود استفاده نمايد، امّا اگر برنامه به دلايلي، منبعي را آزاد نكرد يا نتوانست آزاد كند، آنگاه برنامههاي ديگر در استفاده از آن منبع دچار مشكل ميشوند و افزون برآن شما غالباً مجبور به راهاندازي دوباره سيستم، به منظور آزاد كردن منابع آزاد نشده، بوديد. نسخههاي جديدتر Windows به خوبي اين مشكل را حل كردهاند لذا اين موضوع خيلي كمتر از قبل اتفاق ميافتد (منظور آنستكه در شرايطي قرار بگيريد كه مجبور به راهاندازي دوباره سيستم باشيد.). 4- اجراي CHKDSK - CHKDSK نسخهي قديميScandisk است كه امروزه جزئي از اجزاء اصلي سيستمعاملهاي Windows ميباشد. CHKDSK اساساً با نسخههاي قديمي DOS و Win 3.1 استفاده ميشد كه همواره توصيه ميشد كه مرتباً آن را روي اين نوع سيستمها اجرا كنيد
به روز درآوردن اطلاعات و نرمافزارها اينترنت انقلابي در روش نگهداري كامپيوتر بوجود آورده است. اينترنت، با استفاده از يك مودم و عضو بودن در شبكه اينترنت به شما امكان به روز درآوردن و نصب راهاندازهاي سختافزار سيستمرا ميدهد. هم چنين امكان كپي برنامههايي كه به منظور رفع ايرادهاي پيشبيني نشده كه گاهاً در بعضي از برنامهها مشاهده ميشود را، ميدهد. (بدينگونه نرمافزارها، برنامههاي اصلاح كنندة اشكالات نرمافزاري ميگويند). اينترنت انقلابي در روش كار نرمافزارها بوجود آوردهاست. يكي از اين موارد، مسئله به روز درآوردن نرمافزارها ميباشد. قبل از جهاني شدن Web و اينترنت، كمپانيها، نرمافزارهاي خود را دير به دير اصلاح ميكردند. امّا در حال حاضر نسخههاي اصلاح شده بواسطه پست الكترونيكي براي كاربراني كه نام آنها در ليست خريداران نرمافزار مورد نظر در شركت ثبت شده است، ارسال ميشود و يا اين كه از طريق اينترنت مشكل نسخهاي را كه آنها دارند، رفع ميكنند. اينترنت به توليدكنندگان نرمافزارها اين امكان را داده است كه بسيار سريعتر، از اشكالات نرمافزار خود مطلع شوند و لذا سريعتر بتوانند نسخه مناسبتر را عرضه كنند. نسخههاي به روز درآمده و اصلاح شده در ظرف چند روز پس از اعلان مشكل از طرف كاربران به شركتهاي مربوطه، در سايتهاي Web آن شركت موجود است. بهطور معمول برداشتن و كپي برنامههاي اصلاح كننده اشكالات نرمافزاري از طريق اينترنت بدين گونه است كه، به پايگاه Web سازنده نرمافزار مربوطه برويم و برنامه مورد نظر را برداريم و كپي كنيم و قدم به قدم طبق دستورات عمل كنيم. بعضي از كمپانيها اين مراحل را با اضافه كردن گزينهاي به نام update در نرمافزار مربوطه كاملاً اتوماتيك كردهاند، در اين صورت هرگاه شما بخواهيد نرمافزار مورد نظر خود را به روز درآوريد كافيست گزينهي update را در نرمافزار مورد نظر انتخاب كنيد و بقيه مراحل كار بطور اتوماتيك انجام ميشود. اين نحوة به روز آوري، معمولاً در برنامههايي مشاهده ميشودكه لازم است مرتباً هر چند وقت يكبار به روز در آيند. ويروسيابها، نرمافزارهاي كمكي و نرمافزارهاي حسابداري و محاسبه حقوق مثالهاي مناسبي براي اين مورد هستند. از آنجائي كه اين نرمافزارها با گذشت زمان قابليتهاي خود را از دست ميدهند، لذا لازم است مرتباً به روز درآيند. محافظت و پيشگيري از ويروسي شدن كامپيوتر با رشد روزافزون استفاده از اينترنت و پست الكترونيكي، يكي از نرمافزارهاي مهمي كه مرتبا" بايد به روز شود ويروسيابها ميباشند. زماني بود كه، ويروسهاي كامپيوتري زياد و مشكل ساز نبودند، اما متأسفانه امروزه، ويروسهاي خطرناكي نوشته شدهاند. بخصوص با ازدياد شبكههاي كامپيوتري و استفاده از شبكه اينترنت تعداد ويروسهاي نوشته شده و پخش شده هر ساله زيادتر ميشود. اغلب ويروسها فايلهاي برنامه، ديسكتها، سكتور راهانداز درايوهاي ديسك سخت و فايلهايي كه با استفاده از برنامه Microsoft word نوشته شدهاند را آلوده ميكنند. همچنين ويروسهايي هم وجود دارند كه ميتوانند از طريق اينترنت يا به وسيله پست الكترونيكي سرايت كنند. اما معمولا" ويروسها وقتي فعاليتخود را شروع ميكنند كه برنامهاي كه به ويروس آلوده است، اجرا شود. لذا تمام كاربران به عنوان بخشي از كارِ نگهداري كامپيوتر خود، به روز در آوردن مرتب ضد ويروسها را بايد مدّ نظر داشته باشند. همواره از اين كه برنامه ويروسيابي با كيفيت عالي و به روز در آمده براي سيستم عاملتان در اختيار داريد، اطمينان حاصل كنيد. برنامههاي ويروسياب جديد خصوصيات مختلفي دارند كه ميتوانند در حفاظت از كامپيوتر به شما كمك كنند. اين خصوصيات شامل دو نوع روشِ ويروسيابي ميباشد، جستجوي اتوماتيك و جستوجوي دستي. جستجوي اتوماتيك در مواردي به شما كمك مي كند كه برحسب اتفاق يك برنامه آلوده به ويروس را از اينترنت برداشته و كپي كردهايد. البته در صورت استفاده از جستجوي اتوماتيك از بازده كامپيوتر كاسته ميشود. اگر قصد شما جستجوي تمام اطلاعات موجود در ديسك سخت است، براي صرفهجويي در زمان از روش جستجوي دستي استفاده كنيد. بايد توجه داشته باشيد كه مفيد بودن يك ويروسياب به كامل بودن ليست ويروسهايي كه در قسمت فرهنگنامه ويروسهايش به شما ارايه ميدهد، بستگي دارد (زيرا فايل آن ويروسها براي ويروسياب تعريف شده است). از آنجايي كه افراد خرابكار مرتبا" مشغول نوشتن ويروسهاي جديد هستند، لذا لازم است با به روز درآوردن فرهنگنامه ويروسياب، تعداد فايلهاي ويروسي را كه ويروسياب ميشناسد، كامل كنيد، تا بدين ترتيب مطمئن باشيد كه سيستم شما در برابر جديدترين تهديدات ايمن است. تهيه نسخه پشتيبان يكي ديگر از مفاهيمي كه طي چند سال اخير در روش نگهداري كامپيوتر عوض شده است، روش تهيه نسخه پشتيبان است. اما مجهز كردن سيستمبا سخت افزار و نرمافزار مناسب به منظور تهيهي نسخههاي پشتيبان، هنوز از مهمترين نكات نگهداري براي افرادي است كه به طور جدي از سيستمشان استفاده ميكنند. اهميت تهيه نسخه پشتيبان در اين است كه مهمترين و با ارزشترين موجودي شما رادر كامپيوتر (كه همان اطلاعات كامپيوتري است) حفظ و نسخهبرداري ميكند. بايد خاطر نشان كرد در صورت تهيهي نسخهي پشتيبان مشكلي دربارة امكان دوباره نصب كردن سيستمعامل، برنامه كاربردي و حتي سختافزار را نخواهيد داشت. تهيهي نسخه پشتيبان مانند نوعي بيمهنامه ميباشد و مشابه تمام بيمهنامهها هر شخصي بايد به درستي بين ريسك از دست دادن دارايياش و مخارجي را كه در اينباره متحمل ميشود توازن برقرار كند تا تصميم بگيرد چه چيزهايي را تا چه سطحي مورد اين نوع حفاظت قرار دهد. اطلاعات در موارد زيادي مورد تهديد هستند مانند خرابي فايل سيستم، خرابي سختافزاري ونرمافزاري، آلودگيهاي ويروسي، اتفاقات ناگوار طبيعي، دزدي و خرابكاري. اطلاعات بعضي از كاربران خاص بيشتر مورد تهديد بعضي از موارد ذكر شده مي باشد براي مثال در تجارت مورد خرابكاري بارها اتفاق افتاده است در صورتي كه در ميان كاربران عادي احتمال اتفاق افتادن اين امر بسيار نادر است. نوع سختافزار و نرمافزاري را كه براي تهيه نسخه پشتيبان انتخاب ميكنيد مهم است. در كامپيوترهاي قديمي فضاي ديسك سخت كوچك بود و لذا شما قادر بوديد تا با استفاده از ديسكت، نسخه پشتيبان آن را تهيه كنيد. اما حال بافضاهاي چندين گيگابايتي ديسك سخت انجام، اين امر با ديسكت غير ممكن است. لذا براي تهيه نسخه پشتيبان مناسبتر است از CD هاي قابل ضبط، ديسكهاي Zip ،ديسكهاي نوري مغناطيسيو نوارها(Tape) استفاده كنيم. اما بايد اضافه كرد به طور معمول سختافزار مورد نياز ابزار فوق را، كمتر در ميان اجزاء جانبي كامپيوتر مشاهده ميكنيم. براي مثال بسياري از كامپيوترها ديسكران CD دارند (كه به منظور خواندن CD استفاده ميشوند) اما ديسكران به منظور نوشتن روي CD را ندارند. راه ديگر تهيه نسخه پشتيبان آن است كه ديسك سخت ديگري خريداري كنيد و(نسخه پشتيبان) مورد نظر خود را بروي ديسك دوم كپي كنيد. روش سوم آن است كه فايلها را بر روي Server شبكه كپي نماييد و حتي ميتوان به منظور تهيه نسخه پشتيبان از اينترنت استفاده كرد. انتخاب نرمافزار مناسب براي تهيه نسخه پشتيبان به شما كمك ميكند تا نسخه پشتيبان را سريعتر، راحتتر و مطمئنتر تهيه كنيد. برنامهريزي مناسب براي تهيهي نسخه پشتيبان ميتواند باعث اطمينان خاطر شما باشد. به شرط آن كه فاصله زماني بروز در آوردن نسخه پشتيبان آنقدر كم نباشد كه باعث خستگي شما شود، و يا آن قدر زياد باشد كه باعث از دست رفتن اطلاعات بشود. در صورتي كه امكان تهيه نسخه پشتيبان از تمامي ديسك سخت خود را نداريد، سعي كنيد از مهمترين و حساسترين اطلاعاتي كه بر ديسك سخت داريد كپي تهيه كنيد. مرتبا" نسخه مزبور را نيز به روز درآوريد (منظور اين است كه نسخه آخرين تغييرات را داشته باشيد) و كپي كامل را كمتر انجام دهيد. اگر نرمافزاري كه به منظور تهيه نسخه پشتيبان از آن استفاده ميكنيد داراي امكانات تهيه نسخه به صورت اتوماتيك مي باشد حتما" از اين خاصيت به منظور صرفهجويي در زمان، استفاده كنيد. نكات ديگري در رابطه با نگهداري نرمافزار در ادامه نكات اصلي كه در بالا مورد بحث قرار گرفت لازم است كه يك سري از كارهاي ديگر نيز به طور مرتب انجام شود. اين كارها، تكنيكهاي جديد يا توسعه يافتهاي نميباشند اما به كامپيوتر شما كمك مي كنند تا راحتتر كار كند. 1- چك كردن فضاي آزاد ديسك: سعي كنيد همواره از ميزان فضاي آزاد ديسك خود مطلع باشيد. چرا كه اگر ديسك پر باشد ميتـواند اثر نامطلوبي در اجراي برنامهها بگذارد (زيرا بعضي از برنامهها براي اجرا به مقدار مشخصي فضاي آزاد روي ديسك احتياج دارند) براي چك كردن وضعيت درايوهاي ديسك سخت خود در برنامه Win9x روي كليد Start توسط موس كليك كنيد و سپس Program را انتخاب كنيد. در منوي مزبور روي Windows Explorer يك يا دوبار كليك كنيد. با مكاننما بر روي درايو مورد نظر رفته و كليد سمت راست موس را فشار دهيد. در كادر ظاهر شده گزينهيProperties را انتخاب كنيد، يا از منوي File در پنجره Windows Explorer گزينهي Properties را انتخاب كنيد. حال ميتوانيد سپس در صفحهاي با عنوان General ميزان فضاي آزاد و فضاي استفاده شده درايو مورد نظر را مشاهده كنيد. توصيه ميشود حداقل فضاي آزاد درايو 100 مگابايت باشد. البته عدد ذكر شده به ظرفيت ديسك سخت كامپيوترتان بستگي دارد. علت ديگري كه توصيه ميشود تا فضاي آزاد درايو سخت را چك كنيد آنست كه كمبود فضاي آزاد ممكن است نتيجه خرابي درايو ديسكسخت باشد. 2- پيوستهسازيديسك سخت: سيستمعاملهاي Windows و Dos فايلها را در زنجيرهاي از بلوكها بروي ديسك سخت ذخيره ميكنند. در يك كامپيوتر نو (يا بهتر بگوييم يك ديسك سخت نو) فايلها در بلوكهايي كه در مجاورت هم قرار دارند، ذخيره ميشوند. اما به مرور زمان (بر اثر دوبارهنويسي فايلها و حذف بعضي از فايلها) اجزاء يك فايل به صورت بلوكها و تكههاي پراكنده بر سطح ديسكسخت ذخيره خواهد شد و همين پراگندگي باعث كاهش كارآيي سيستم شما ميشود. پيوستهسازي باعث ميشود كه اجزاي يك فايل به طور مرتب در مجاورت يكديگر در روي درايو سخت قرار بگيرند. شما ميتوانيد پيوستهسازي را با زدن كليد سمت راست موس وقتي كه روي نام درايو مورد نظر هستيم (هنگامي كه در Windows Explorerهستيد) وانتخاب گزينه ProPerties و سپس صفحهاي را كه عنوانTool دارد را انتخاب كنيد و سپس در صفحه مربوطه روي گزينه Defragrment Now كليك كنيد. نرمافزارهايNorton Utilities داراي امكانات كاملتري مثل Norton Speed disk ميباشند. 3- تميز كردن ديسك سخت: هر چند يك بار ديسكسخت را به منظور حذف فايلهاي قديمي كه لازم نداريد، چك كنيد. برنامههايي كه ديگر نيازي به آنها نداريد، برداريد. اين كار باعث كارآيي بهتر سيستم شما ميشود. همچنين فايلهاي موجود در Recycle Bin را هم چك كنيد و اگر نيازي به آنها نداريد ، آنها را از Recycle Bin پاك كنيد. پس از انجام اين اعمال گزينه پيوستهسازي ديسك سخت را فعال كنيد (طرز انجام آن در قسمت 2 توضيح داده شده است) تا كارآيي سيستم شما بهتر شود. 4- چك كردن ميزان كارآيي سيستم:هر چند وقت يكبار ميزان كارآيي سيستم خود را چك كنيد براي اين كار Control Panel را باز كنيد (روي Start كليك كنيد و گزينه Setting را انتخاب كنيد) روي شمايل System دوبار كليك كنيد و سپس روي گزينهي Performance كليك كنيد تا اطلاعات مربوط به اين صفحه نمايش داده شود. دراين صفحه اولا" شما بايد پيغام: System is configureded for optimal Performanceرا مشاهده كنيد كه به مفهوم « تنظيمشدن سيستم براي كارآيي بهينه» ميباشد. اگر اين پيغام را مشاهده نكرديد، سعي كنيد مواردي را كه به عنوان مشكل به شما پيغام داده شده است را رفع كنيد، در ضمن منابع تحت اختيار سيستمعامل (SystemResource) را چك كنيد، اين مقدار بايد بالاتر از 50% باشد تا سيستم بتواند به خوبي كار كند اگر كمتر بود تعدادي از پنجرههاي باز را ببنديد. 5- دفتر اسناد و داراييهاي سيستم عامل Windows: در قسمت دفتر اسناد و داراييهاي Windows فايلهاي فوقالعاده مهمي وجود دارند. اين فايلها حاوي اطلاعات حساس و مهمي هستند كه بوسيله سيستم عامل Windows مورد استفاده قرار ميگيرند. بسياري از برنامهها نيز از اطلاعات مزبور براي ذخيره اطلاعات مهم خود استفاده ميكنند. بهترين كار اين است كه تا زماني كه مهارت لازم در اين قسمت را كسب نكردهايد به هيچ وجه چيزي را دراين قسمت تغيير ندهيد، چرا كه تأثير اين قسمت در كار سيستم به حدي است كه اگر اشتباه عمل كنيد ممكن است باعث از كار افتادن سيستمتان بشويد. تنها سعي كنيد به وسيله يك نرمافزار خوب، نسخه پشتيبان از اين فايل تهيه كنيد. 6- مراحل Shut down را به درستي انجام دهيد: شايد بتوان گفت انجام مراحل Shut down به روش صحيح، مربوط به قسمت نحوه كار و استفاده سيستم است نه مربوط به نگهداري سيستم، اما اگر اين مرحله به درستي انجام نشود ميتواند باعث بوجود آمدن يك سري مشكلات در كار سيستم بشود. هر بار كه كارتان با كامپيوتر تمام شد، از گزينه Shut down استفاده كنيد. بدين ترتيب سيستمعامل كليه فايلهاي باز را ميبندد و خود را مرتب مي كند. اگر شما فقط كليد Power فشار دهيد، احتمال خرابي فايلها را بالا بردهايد. اگر هر بار كه سيستم خود را راهاندازي مي كنيد، پيامي را مبني بر اين كه شما در دفعه قبل مراحل Shut down رابه درستي انجام ندادهايد، مشاهده كرديد، آنگاه بدانيد كه مراحل Shut down را به طرز نادرست انجام ميدهيد، لذا تصحيح كنيد. نگهداري سيستم فوقالعاده آسان است: يكي از دلايلي كه غالب افراد كارهاي مربوط به نگهداري كامپيوتر را انجام نميدهند اين است كه آنها اين كار را فراموش مي كنند. اما امروزه اين كار به قدري راحت شده است كه در بسياري از موارد فقط لازم است كه شما كليدي را توسط موس فشار دهید. |